Η Καθαρή Δευτέρα
του Παν. Ι. Αντωνόπουλου

Για τους εκπροσώπους του Πονηρού η καθαρή δευτέρα ειναι η "ψιλή σκελετωμένη γριά", η "σκυθρωπή μέρα" ή η "μεγάλη δοκιμασία" αφού μπαίνει ρυθμιστής στις γαστριμαργικές τους ορέξεις, ενώ για τους εκπροσώπους του Καλού ειναι η "σεμνή ημέρα" που εξαγνίζει την ψυχή από τον υλικό ρύπο και τους παρακινεί σε Άγια ζωή.

Η Καθαρή Δευτέρα, πρώτη ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής, που κρατά μέχρι το Μεγάλο Σάββατο, λέγεται Καθαροδευτέρα γιατί απ΄ το πρωί οι νοικοκυρές χρησιμοποιούν ζεματιστό σταχτόνερο για να καθαρίσουν τα μαγειρικά σκεύη από τα λίπη της Αποκριάς.
Σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας ονομάζεται ακόμα και σκυλοδευτέρα ή σκυλογιορτή. Και τούτο γιατί οι χωρικοί για να γελάσουν κρεμούν ένα σκύλο από ένα σκοινί που το δένουν ανάμεσα σε δύο στύλους και το περιστρέφουν μ' 'ενα στριφτάρι. Κατόπιν αφήνουν το σκοινί ελεύθερο και ξετυλίγεται για να παρασύρει και να τινάξει το σκυλί μακρυά.
Κείνο που δίνει ιδιαίτερη προσωπικότητα στην αυστηρή τούτη μέρα, είναι η ταύτησή της από το λαό με τη νηστεία. Αβγά.βούτυρο, κρέας, ψάρια, γάλα όχι μόνο λογίζονται αμαρτία αν τολμήσει κάποιος να φάει αλλά σε πολλά μέρη της πατρίδας μας απαγορεύεται και να τα "μελετήσει" ακόμα και στο στόμα του.
Κάθε έκφραση μιάς απαγορευμένης λέξης πρέπει να συνοδεύεται απαραίτητα με τη φράση: "μακριά από τη Καθαρή Δευτέρα, τη Σαρακοστή και μας". Αν πείς π.χ. Ζυγιάσαμε το γάλα - μακριά από τη Καθαρή Δευτέρα, τη Σαρακοστή και μας - και το βρήκαμε είκοσιπέντε οκάδες.
Ακόμα, σε διάφορα μέρη όπου τα ήθη και τα έθιμα ειναι αυστηρά, δεν επιτρέπεται την Καθαρή Δευτέρα να φάνε τίποτ' άλλο εξόν από ψωμί και νερό!  Σύκα, σταφίδα, ελιές, ή οτιδήποτε πού μπορεί να θεωρηθεί σαν προσφάγι απαγορεύεται σαν "αρτυμή".
Στη σημερινή βέβαια εποχή του υλισμού και της αμφισβήτησης σπάνια σπάνια ακούς φράσεις σαν κι αυτή: "Τρώς παιδάκι μου προσφάγι; Φτύσε γρήγορα μη μαγαρήσεις το στόμα σου και την ψυχή σου. Φτού! Φτού! Φτού!
Από τα βάθη των αιώνων ξεκινούν και τα "κούλουμα", ο εορτασμός δηλ. της Καθαρής Δευτέρας στη υπαιθρο.
Η λέξη "κούλουμα", έχει κάποια σχέση με τη λατινική CUMULUS που σημαίνει σωρός αλλά και αφθονία, τέλος, επίλογος (Β.Φάβης Ν. Πολίτης)
Έτσι σε όλα σχεδόν τα μέρη της πατρίδας μας οι άνθρωποι με τα καλάθια στο χέρι βγαίνουν στην εξοχή για να το ρίξουν λίγο έξω και να διασκεδάσουν. Ξαπλώνουν πάνω στίς πρασινάδες και τα αγριολούλουδα και αρχίζουν το φαγοπότι με χαλβά, ελιές, ταραμά, χλωρά κρεμμυδάκια,σκόρδα, αγγουράκια, ραπανάκια, κρασί και φυσικά την πατροπαράδοτη λαγάνα(άζυμο ψωμί σκαγιασμένη με σουσάμι).
Όπως δεν λείπει ο Μάρτης από καμιά Σαρακοστή έτσι δεν είναι δυνατόν να λείπουν από την Καθαρή Δευτέρα και οι χαρταετοί. Χιλιάδες σπάγγοι οδηγούν πού αλλού; στον ουρανό. Νέοι, γέροι, παιδιά όλοι στραμένοι στα ουράνια και δός του καλούμπα!
Από το ουράνιο τούτο παιχνίδι δεν λείπουν φυσικά ούτε τ΄αστεία και τα χωρατά που γίνονται είτε κατα λάθος είτε σκόπιμα από τους αμολητές.
Πολλοί είναι εκείνοι που αφήνουν το σπάγγο να κάνει "κοιλιά" και να μπερδευτεί με κάποιον "όμορο" για να έρθουν σε λίγο και οι δύο χαρταετοί αγκαλιασμένοι κατα γής!